سيد علي اكبر قرشي

218

قاموس قرآن ( فارسي )

* ( الله نَفْساً إِلَّا وُسْعَها ) * بقره : 286 . خداوند هيچ كس را جز بقدرت قدرت تكليف نميكند . اين مضمون پنج بار در قرآن مجيد تكرار شده و يك اصل كلَّى و مصدر هزاران مسائل فرعى است ، دفعه ديگر بتعبير * ( لا يُكَلِّفُ الله نَفْساً إِلَّا ما آتاها ) * طلاق : 7 . آمده است . وسق : * ( وَاللَّيْلِ وَما وَسَقَ . وَالْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ . لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ ) * انشقاق : 17 - 19 . وسق ( بر وزن فلس ) بمعنى جمع كردن است « وسق الشّىء : جمعه » راغب جمع كردن شىء متفرق گفته است . اتساق بمعنى جمع شدن مىباشد . يعنى : قسم بتاريكى و آنچه جمع مىكند ، قسم به ماه آنگاه كه جمع و بدر شود كه از حالى بحالى بالا ميرويد . تاريكى شب همه چيز را جمع كرده به شكل سياه در مياورد و ماه بتدريج بزرگ شده به صورت چهارده شبه ميآيد . آمدن شب پس از شفق شامگاهى ، احاطه تاريكى بر موجودات ، وسعت تدريجى ماه ، حكايت از تغيير احوال عالم و بشر دارد و شايد بدان مناسبت آمده * ( لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ ) * بقيّهء كلام در « طبق » ديده شود ، اين لفظ دو بار بيشتر در قرآن مجيد نيامده است . وسل : * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا الله وَابْتَغُوا إِلَيْه الْوَسِيلَةَ ) * مائده : 35 . وسيله بمعنى تقرّب و نزديكى است « وسل اليه : تقرّب » راغب آن را توصل از روى رغبت گفته است . وسيله هم مصدر آمده و هم اسم يعنى آنچه با آن تقرّب حاصل شود . ظاهرا در آيه به معناى مصدرى است يعنى اى اهل ايمان از خدا بترسيد و بوى تقرّب بجوئيد ، شايد تقوى همان تقرّب باشد ذيل آيهء * ( وَجاهِدُوا فِي سَبِيلِه لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ) * است به نظر ميآيد مراد از آن مطلق تلاش در راه خداست و تقوى و تلاش مصداق ابتغاء تقرب و وسيله‌اند . * ( أُولئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ ) * اسراء : 57 . اين لفظ فقط دو بار در قرآن مجيد آمده است